‘Le Pen staat aan de poorten van het Élysée’

Wat als Marine Le Pen, tegen alle peilingen in, toch de nieuwe president van Frankrijk wordt? Marie-Laure Fages, kopstuk binnen de Franse PS, is alvast overtuigd dat ze wel degelijk wordt onderschat. ‘Als we nu niet ingrijpen, staat ze binnen een week in het Élysée.’

  • Blandine Le Cain (CC BY 2.0) Marine Le Pen Blandine Le Cain (CC BY 2.0)

Emmanuel Macron won de eerste ronde met 24 procent van de stemmen, gevolgd door Marine Le Pen met 21,4 procent. Kandidaat voor Les Républicains François Fillon volgde, zij aan zij met de radicaal-linkse Mélenchon, met een score rond de 20 procent. De scores liggen heel dicht bij elkaar. Hoe kan men dan op dit moment zo zeker zijn van een overwinning van Macron die het, volgens openbare peilingen van Ipsos, met 60 procent zou halen in de tweede ronde?

‘Waarom schijnt iedereen ervan uit te gaan dat Le Pen de facto uitgeschakeld is voor de race om het presidentschap?’

Volgens de Franse fysicus Serge Galam bestaat er wel degelijk een realistisch scenario waarin Le Pen het zou kunnen halen van Macron. ‘Als 90 procent van de kiezers die hebben aangegeven dat ze voor Le Pen stemmen dit ook daadwerkelijk zullen doen en de opkomst voor Macron tegelijkertijd maar 65 procent bedraagt, kan Le Pen de verkiezingen winnen met 50,07 procent’, aldus Galam.

‘Op Emmanuel Macron rust een grote verantwoordelijkheid (…). Misschien kan zijn vernieuwde Frankrijk een Europees aggiornamento op gang brengen’, schreef De Standaard op dinsdag 25 april, twee dagen na de overwinning van Macron. Ook de New York Times lijkt deze gedachtegang te volgen. Maar waarom schijnt iedereen ervan uit te gaan dat Le Pen de facto uitgeschakeld is voor de race om het presidentschap?

Le Pen president?

‘Marine Le Pen staat aan de deuren van het presidentschap’, zegt Marie-Laures Fages argwanend. ‘Als we nu niet ingrijpen, dan staat ze binnen twee weken in het Elysée, en valt er niks meer te doen.’ Fages bekleedt een hoge functie binnen de Parti Socialiste, de sociaal-democratische partij die net zoals bij de laatste verkiezingen in Nederland enorme klappen kreeg. Ze is er Secrétaire nationale en charge des Droits de l’Homme et de l’Humanitaire. ‘In 2002, als prille tiener, stond ik op de eerste rij om te protesteren tegen vader Jean-Marie Le Pen, die toen in de tweede ronde van de verkiezingen was geraakt tegen Chirac.’

‘Het is en blijft een partij die staat voor haat en xenofobie’

‘Vandaag merk ik amper protest, dit fenomeen is afwezig. Marine gaat onvermijdelijk Frankrijk en zijn rol binnen Europa ten onder brengen. Het is en blijft een partij die staat voor haat en xenofobie, een overwinning van het FN is werkelijk het laatste wat ik wens voor de komende vijf jaar. Le Pen staat letterlijk aan de deuren van de macht. We moeten mobiliseren, voor de toekomst van ons eigen land, Frankrijk is in gevaar!’, klinkt het bijna hopeloos.

Nicholas Vinocur, politiek journalist voor Politico in Parijs, denkt er anders over. Hij volgt de partij van Le Pen op de voet en vertrouwt de peilingen van onder andere Haaris Interactive en Indeed in opdracht van televisiestation LCP, die een overwinning voor Macron voorspellen met 61 procent van de stemmen. ‘Na Trump en Brexit is het een algemene tendens geworden om peilingen niet meer te vertrouwen, de mensen zijn sceptisch geworden tegenover klassieke media, en hechten minder belang aan zulke peilingen. Ik blijf er wel in geloven en maak me sterk dat Macron de verkiezingen zal winnen, misschien niet met 60 procent van de stemmen, maar toch.’

Le Pen onderschat?

‘Ik heb toch wel het gevoel dat Le Pen onderschat wordt’, zegt VRT-journalist Ivan Devadder. ‘In de Franse samenleving, net als in de andere westerse samenlevingen, is er een niet te onderschatten reservoir van mensen die het huidig politiek systeem verwerpen: plus rien à faire, plus rien à foutre! We hebben dat ook in Vlaanderen gekend. Macron zal het zeker moeilijk hebben. Hij moet zijn kiezers overtuigen, en maakt ook beginnersfouten.’

‘Ik vind het dus absoluut geen gewonnen spel voor de onafhankelijke kandidaat. Het zou wel eens kunnen dat de oproep van het establishment om voor Macron te stemmen, de zogenaamde front républicains, een averechts effect teweeg zou kunnen brengen. De vraag is nu, zal dat averechts voldoende zijn voor Le Pen om de voorsprong van Macron in te halen?’

Bepalende factoren

In 2002, toen vader Jean-Marie Le Pen eveneens de tweede ronde van de verkiezingen haalde, ontstonden er in heel Frankrijk massale prostestacties. Burgers kwamen overal in Frankrijk de straat op om hem tegen te houden. Zo’n spontane acties blijven nu zoek, ondanks het feit dat zo goed als alle andere partijen hebben opgeroepen om tegen Le Pen te stemmen. Het front républicain lijkt niet te overtuigen.

De stellingen van het Front National lijken bijna banaal geworden bij bepaalde lagen van de bevolking, die hun racistische grenzen beetje bij beetje lijken te verleggen.

De partij van Marine Le Pen lijkt een normalisatie te hebben doorstaan, waardoor de stempel van “extreemrechts” minder opvalt bij de gewone burger. De stellingen van het Front National lijken bijna banaal geworden bij bepaalde lagen van de bevolking, die hun racistische grenzen beetje bij beetje lijken te verleggen.

De radicaal-linkse Jean-Luc Mélenchon overtuigde meer dan zeven miljoen mensen om voor hem te stemmen. Zullen zijn kiezers voor het besparingsprogramma van Macron kiezen, terwijl Le Pen net kiest voor sociale bescherming? De partijprogramma’s van Le Pen en Mélenchon hebben heel wat raakvlakken als het gaat om buitenlandse kwesties. ‘Voor mij maakt het niet meer uit, Macron of Le Pen, het is allemaal een pot nat.’ zegt Olivia Scemama, een achttienjarige muzikante uit Parijs die voor Mélenchon stemde in de New York Times. ‘Met Macron aan de macht, wordt het financieel extremisme.’

Dat wordt in het bijzonder duidelijk gemaakt op sociale media, waar hashtags als #SansMoiLe7Mai extreem populair zijn. Voornamelijk aanhangers van Mélenchon roepen op om vooral niet te gaan stemmen.

Ook voor aanhangers van Fillon geldt hetzelfde. Een groot deel van zijn electoraat, 7,2 miljoen mensen, is conservatief en lijkt niet mee te gaan in het ultra-liberaal verhaal van Macron. Christine Boutin, een prominente figuur binnen de christendemocratische partij en oud-minister binnen de regering Sarkozy bijvoorbeeld, stemde in 2002 resoluut tegen het FN van Jean-Marie Le Pen. Op twitter laat ze nu weten dat ze absoluut niet voor Macron wil stemmen, maar deze keer voor Le Pen kiest.

De partijprogramma’s van Fillon en Le Pen lijken op sommige vlakken erg op elkaar. De twee partijen zetten de christelijke waarden van Frankrijk op de voorgrond, beschikken over dezelfde posities inzake terrorismebestrijding en willen beiden migratie beperken. Op sociaaleconomisch vlak en de positie van Frankrijk binnen Europa, verschillen ze wel radicaal.

Er is ook deGaulliste Nicolas Dupont-Aignan, die 4,7 procent van de kiezers kon overtuigen in de eerste ronde, oftewel bijna twee miljoen kiezers. Afgelopen zondag liet Marine Le Pen weten dat Dupont-Aignan de functie van eerste minister zou mogen bekleden indien zij de verkiezingen wint. Een opmerkelijke koerswijziging, gezien de voorzitter van Debout la France twee weken geleden nog zwaar uithaalde naar het Front National.

Een ander element van cruciaal belang voor Le Pen is de opkomst. Een lage opkomst bij de tweede ronde van de verkiezingen zal in het voordeel van Le Pen spelen, gezien zij over een erg gemobiliseerd en gemotiveerd electoraat beschikt.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Bert Laon

De programma’s van Mélonchon en Le Pen hebben grote raakvlakken.
Ja natuurlijk. Dat is iets wat maar niet lijkt door te dringen.

De ideologie van Le Pen, Wilders of het Vlaams Belang is modern nationaal-socialisme. Dat is geen reductio ad Hitlerum. Voor alle duidelijkheid: Le Pen, Wilders of Filip De Winter zijn géén moderne Hitlers.

Maar hun ideologie is net zoals het nazisme een mengeling van socialisme en nationalisme. In het nazisme van de jaren 30 ging het over een extreem expansionistische en agressieve vorm van een raciaal gedefinieerd nationalisme. In het nationaal-socialisme van de 21ste eeuw gaat het over een veel softer cultureel gedefinieerd nationalisme dat niet expansionistisch maar isolationistisch is, niet agressief maar defensief en gericht op het verdedigen van de eigen grenzen en de eigen cultuur. Maat het blijft socialisme. Le Pen, Wilders of De Winter zijn geen liberalen. Het zijn geen hervormers die het evenwicht tussen overheid en burger willen herstellen, en het vrije initiatief meer kansen willen geven. Ze zijn voorstanders van een genereuze sociale zekerheid, alleen willen ze die sociale zekerheid voorbehouden voor degenen die ze als het eigen volk beschouwen. Ze spiegelen de kiezers ook het sprookje voor dat die genereuze sociale zekerheid perfect betaalbaar zou zijn, ware het niet voor het gedrag van een bepaalde groep. Voor extreem-links is die groep “de rijken”, die hun verplichtingen ontvluchten en niet genoeg bijdragen. Voor de nationaal-socialisten zijn het de immigranten die de ruif leegeten en aanspraak maken op rechten zonder te voldoen aan de plichten. Voor mensen die in sprookjes geloven, is het erg makkelijk om van de één naar de andere vorm van utopistische socialisme over te stappen. Beide ideologiën hanteren identiek dezelfde retoriek. Alle problemen zijn de fout van de “andere”. Er is vooral niets mis met onszelf, onze eigen mentaliteit of ons eigen maatschappijmodel. Vervang “rijke” door “immigrant” in een doorsnee 1 mei speech, en die speech kan dienen voor een xenofobe partij. Niet toevallig houdt ook het VB ook op 1 mei een belangrijke nationale manifestatie.

Los daarvan ben ik van mening dat Le Pen geen kans maakt op het presidentschap. Het wordt president Macron, wat de minst slecht oplossing is, maar daarom nog geen goede. De enige kandidaat met een project dat Frankrijk er weer bovenop kan helpen, was François Fillon. Hij was ook de enige die de moed had om de Fransen erop te wijzen dat zoiets niet pijnloos zou kunnen. Helaas is die man in een schandaal terechtgekomen waardoor hij die boodschap niet meer overtuigend kon brengen. In plaats daarvan zullen de Fransen nog maar eens een sprookjesverteller aan de macht stemmen. Als die mislukt, wordt Frankrijk mogelijk zo gedesillusioneerd dat president Le Pen over 5 jaar wel een feit wordt.

Eigenlijk is het ironisch dat uitgerekend een kopstuk van de PS in deze analyse oproept tot ingrijpen om een overwinning van Le Pen te voorkomen. Het is net dankzij de PS en het rampzalige presidentschap van François Hollande dat Frankrijk in deze toestand terecht is gekomen, waarin partijen met extreme en utopistische voorstellen zo’n groot deel van de kiezers kunnen verleiden.

Thomas Den Hert

Ik ben er ook van overtuigd dat de verkiezing van Le Pen een reëel scenario is. Daar sta ik ook achter het initiatief van 1 mais pas 3 om toch te stemmen voor Macron om het FN tegen te houden. 

https://thomasdenhert.wordpress.com/2017/04/28/1-mais-pas-3-roep-op-tot-…

 

LEES OOK

Twitter @EmmanuelMacron
De Franse president Emmanuel Macron heeft zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin ontvangen in het paleis van Versailles.
Foto Trump: CC BY-SA 2.0. Foto Macron: CC BY-NC 2.0.
De Amerikaanse en Franse presidenten ontmoeten elkaar voor het eerst, in Brussel.
© Brecht Goris
In 2018 en 2019 wordt hier opnieuw gevochten om onze stem. Maar veel mensen hebben hun geloof in de politiek verloren. Ze geloven niet meer dat er iets verandert, laat staan verbetert.
Met Marine Le Pen en Emmanuel Macron als overgebleven presidentskandidaten heerst er behoorlijke grote verwarring in links Frankrijk.