Berat: een onontdekte parel in de Balkan

Er zijn weinig Europese steden met een grote culturele rijkdom die niet overspoeld worden door toeristen. Het Albanese Berat is 4.000 jaar oud en ontsnapt aan de chaotische stedelijke ontwikkeling elders in het land. Maar om toeristen te lokken moet de stad eerst haar milieuproblemen oplossen.
Wie door de nauwe straatjes van Berat slentert, merkt dat de inwoners niet veel buitenlandse toeristen gewend zijn. Zoals de stad voor de toerist een bezienswaardigheid is, zo zijn buitenlandse toeristen dat voor de lokale bevolking. Slechts een op de zes bezoekers in Berat is buitenlander en de meeste daarvan zijn etnische Albanezen uit buurlanden, met een buitenlands paspoort.
De eerste sporen van menselijke nederzettingen in Berat zijn 4.000 jaar oud. Het karakter van de stad symboliseert ook de geschiedenis van Albanië: een land dat veel bloedige conflicten kende, maar waar religieuze groeperingen ook al lange tijd samenleven.
Illyrische stammen, Macedonisch, Romeins, Slavisch, Byzantijns en Ottomaans bestuur drukten allen hun stempel op de stad, terwijl oude moskeeën en orthodoxe kerken hier getuigen van een zekere religieuze tolerantie in het voornamelijk islamitische land.
In 1979, tijdens het communistische bewind, werd de stad omgedoopt tot ‘museumstad’. De oude, witte huizen en monumenten bleven zo gespaard voor de socialistische stedelijke planning en de atheïstische campagne van het communistische regime. De kerken en moskeeën van Berat bleven daardoor buiten schot.
Fadil Nasufi, burgemeester van Berat, wil meer aandacht voor het unieke karakter van zijn stad. Ook ziet hij hoe stedelijke ontwikkeling en verwaarlozing van het milieu Berat bedreigen. “We zitten nog in een vroeg stadium van toeristische ontwikkeling, daardoor kunnen we voorkomen dat we dezelfde fouten maken die elders gemaakt zijn”, zegt hij.
In samenwerking met plaatselijke en nationale instituten, probeert Berat het stadhuis op de Werelderfgoedlijst van de Unesco te krijgen, wat extra aandacht van toeristen zou betekenen. In een groot deel van Albanië ontbreken echter toeristische faciliteiten. Hoewel Berat vooroploopt vergeleken met sommige andere Albanese steden, moet er nog veel gebeuren om tegemoet te komen aan de wensen van toeristen.
De internationale contacten hebben al veel opgeleverd, zegt Nasufi. “Daardoor hebben we kunnen zien hoe elders met monumenten wordt omgegaan”, zegt hij. In Berat ontbreekt voorlopig nog het geld daarvoor. Unesco verstrekt dat geld niet zomaar en Nasufi realiseert zich dat “er niets gebeurt als de burgers zich niet zelf inzetten” voor de stad.
De gemeente is betrokken bij diverse projecten samen met internationale organisaties en de Europese Unie, om het afvalprobleem in de stad op te lossen. Als dat gelukt is, dan wordt de stad al een stuk aantrekkelijker voor toeristen. In Albanië wordt het meeste afval verbrand, wat leidt tot luchtvervuiling.
Een ander probleem vormt de rivier Osum, die door de stad loopt. Decennialang dumpten twee fabrieken hun afval in de rivier en ook het riool mondde erin uit. Na de val van het communisme sloten de fabrieken, maar de stad heeft nog steeds te maken met een riool die deels loost in de rivier.
Een schone rivier zou een grote aanwinst zijn voor de stad, zegt Vladimir Cela, bij de gemeente verantwoordelijk voor internationale betrekkingen en toerisme. “We zouden een meer kunnen aanleggen waar mensen in kunnen zwemmen en waar bootjes verhuurd kunnen worden”, zegt hij. Het liefst zag hij een afvalverwerkingfabriek buiten de stad verrijzen, zoals hij in Italië heeft gezien. “Het gas dat vrijkomt als biologisch afval wordt afgebroken, kunnen we dan gebruiken om energie te produceren. Die is hard nodig in Albanië.”

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift