“Bootvluchtelingen wijken voor oprukkende woestijn”

“Ze noemen de bootvluchtelingen die nu elke dag aankomen op de Canarische eilanden ‘economische vluchtelingen’. Volgens mij zijn het vooral ook milieuvluchtelingen”, zegt professor André Ozer. De internationale VN-conferentie over verwoestijning vandaag (vrijdag 22 september) in Brussel pleit voor meer aandacht voor de relatie tussen migratie en verwoestijning.
Verwoestijning wordt onderschat als oorzaak van migratie. Het verschijnsel moet hoogdringend meer aandacht krijgen, zegt André Ozer. Hij is professor geografie van Belgische Koninklijke Academie voor Overzeese Wetenschappen, samen met de VN initiatiefnemer van de conferentie vandaag in Brussel.

Ozers collega uit Niger, professor Karimou Ambouta van de universiteit van Niamey, knikt. Volgens Ambouta zijn de hoge werkloosheid in de Sahelregio - zelfs voor hoogopgeleiden - samen met het opengooien van de wereldhandel en de verstorende invloed van de westerse landbouwsubsidies voor eigen boeren de eerste oorzaken van de migratie. Maar een derde reden waarom vooral jongeren hun heil anders zoeken, is zeker ook de verwoestijning, benadrukt hij.

Ozer zou verwoestijning zelfs de beslissende factor durven noemen in de Sahelregio. “Door bevolkingstoename kapte men steeds meer bomen en heeft de wind vrij spel. Duinen die al 18.000 jaar stabiel waren, zetten zich in beweging. Akkers verzanden en er zijn nu 100 dagen per jaar stofwolken in plaats van 10 dagen per jaar zoals vroeger. Dat stof veroorzaakt gezondheidsproblemen. In de meeste Sahellanden is het milieu zodanig om zeep dat de mensen geen andere keus hebben.”

“Onze mensen hebben altijd gemigreerd tijdens het droge seizoen, in eigen land en naar de buurlanden”, legt Ambouta uit. Maar de laatste decennia gaat het niet meer om seizoensmigraties, maar blijven de mensen langer weg. En ze vertrekken in grotere aantallen - tijdens het droge seizoen zijn er in de hele Sahelregio dorpen waar je geen enkele man meer vindt. In plaats van in de regio te blijven, trekken ze naar Europa. Dat is een economische migratie, akkoord. Maar niet alléén economisch.”

Woestijnvorming, migratie en ook gezondheidszorg en lokaal bestuur zijn vaak nog aparte thema’s, maar het is hoog tijd om het hokjesdenken te doorbreken. Pas dan kan je echte oorzaken en gevolgen begrijpen, en echte oplossingen voorstellen.

Ambuta geeft het voorbeeld van een werkgelegenheidsprogramma voor jongeren in Niger. Tijdens het droge seizoen, als ze werkloos zijn, worden jongeren ingezet om bomen te planten op plaatsen waar het zand oprukt. Het werk maakt de noodzaak om te migreren minder nijpend, en tegelijk kunnen veel meer duinen gestabiliseerd worden. “De oorzaken van beide problemen zijn gelieerd, en nu ook de oplossing.”

Vorig jaar al voorspelden de Verenigde Naties dat er binnen vijf jaar 50 miljoen milieuvluchtelingen zullen zijn door de toenemende aftakeling van de natuur. De Verenigde Naties pleiten ervoor om een nieuwe categorie van vluchtelingen in het leven te roepen, die van de “milieuvluchtelingen”. Die zouden volgens de VN ook in aanmerking moeten komen voor hulp, net zoals politieke vluchtelingen nu.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift

randomness