Oekraïens protest profiteert van Servische knowhow

De Servische jongerenbeweging Otpor (‘Rot op’) die vier jaar geleden dictator Slobodan Milosevic van de macht hiel verdrijven, helpt nu het volksverzet in Oekraïne. Een team van voormalige Otpor-leden is enkele weken geleden neergestreken in de Oekraïnse hoofdstad Kiev. Otpor helpt de Oekraïense verzetsbeweging Pora (‘Het is tijd’).


Een klein bureautje in een van de winkelstraten van Belgrado. Daar begon de studentenorganisatie Otpor destijds haar campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid tegen het communistische regime. De jongeren liepen met protestbadges rond. Ze verspreidden duizenden stickers en posters in Belgrado en andere grote steden, met altijd dezelfde leuze: Het is met hem gedaan. Ze organiseerden symbolische voetbalwedstrijden tussen voor- en tegenstanders van Milosevic, waarbij de tegenstanders altijd wonnen. Murw geslagen burgers motiveren om eindelijk in actie te komen tegen het repressieve regime, dat was rol van Otpor in het voormalige Joegoslavië.

Nadat Milosevic verdreven was, vormden leden van Otpor het Centrum voor Geweldloos Verzet, een ngo die in Servië en in andere landen trainingen verzorgt. Het Centrum hielp vorig jaar onder meer de Georgische studentenorganisatie Kmara (‘Genoeg’) in het protest tegen voormalig leider Eduard Sjevardnadze. Op dit moment zijn er ook trainers van het Centrum aan het werk in Zimbabwe. Er zijn ook contacten in Wit-Rusland en in andere landen die de organisatie nog niet bij naam wil noemen - kwestie van geen slapende honden wakker te maken.

In Oekraïne steunt Otpor het verzet tegen uittredend premier Viktor Janoekovitsj. Honderdduizenden Oekraïners verwerpen het officiële resultaat van de onlangs gehouden verkiezingen. Zij beschuldigen Janoekovitsj van fraude. Een hertelling van de stemmen zou moeten duidelijk maken dat oppositiekandidaat Viktor Joesjtsjenko de eigenlijke winnaar van de stembusslag is. Otpor helpt de verzetsbeweging Pora (‘Het is tijd’). Tijdens de verkiezingscampagne klommen leden van Pora mee op het podium met Joesjtsjenko. Pora-activisten zetten op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev 27 tenten op, als symbool voor de 27 provincies van Oekraïne, en staken de draak met de verkiezingsuitslag. De tijd tikt, is een van Pora’s slogans.

Dat Janoekovitsj de aanwezigheid van Otpor met lede ogen aanziet, bleek al tijdens de eerste ronde van de verkiezingen. Eind oktober werden twee leden van de Servische organisatie het land werden uitgezet.

We hebben Pora geholpen bij het organiseren van een protestcampagne, vertelt voormalige Otpor-leidster Sinisa Sikman. Maar onze hulp bestond in training en advies over hoe je geweldloos verzet kunt organiseren. Het was aan Pora zelf om de doelstellingen van hun acties te bepalen. Wij leveren enkel knowhow over hoe je een beweging opzet, massale acties op het getouw zet, burgers motiveert. Wij exporteren de revolutie niet, zoals de media vaak stellen, vult Danijela Nenadic aan. Zij is het hoofd van het Centrum voor Geweldloos Verzet. Daar bestaat trouwens geen recept voor. Ieder land heeft zijn eigen problemen en mensen moeten daar rekening mee houden. Slogans en boodschappen verschillen van situatie tot situatie, ze moeten inspelen op lokale informatie.

Volgens de leden van Otpor heeft een campagne ook alleen maar kans op succes als het ongenoegen van de mensen een kritisch punt voorbij is. Alleen dan zien de autoriteiten in dat verandering onvermijdelijk is. In Oekraïne betekent dit dat minstens een miljoen mensen op straat moeten komen, stellen ze. In Servië waren vier jaar geleden enkele honderdduizenden betogers voldoende. Maar Oekraïne heeft 48 miljoen inwoners, Servië slechts acht miljoen. Pora zou nu zo’n 10.000 leden tellen, Otpor had er in het heetst van de strijd 22.000. (KA, PD)

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift