Subcommandante Marcos rekent op travestieten, homo's en hoeren

De Mexicaanse Zapatisten breiden hun doelpubliek uit. Tijdens een toespraak voor vertegenwoordigers van seksuele minderheden liet subcommandante Marcos, het icoon van de inheemse rebellenbeweging, zich deze week flankeren door twee prostituees. Maar de aantallen toeschouwers vallen erg tegen.
Hij heeft nog steeds een pijp in de mond en de karakteristieke zwarte bivakmuts op. Maar de twee prostituees aan z’n zijde zijn nieuw. “Prostituees en andere uitgebuite en geminachte mensen maken deel uit van onze campagne. We hebben de strijd van sekswerkers leren respecteren”, zegt Marcos.

“Ze martelen en doden ons omdat we anders zijn. Maar we gaan dat doen ophouden van onder af, waar de beste mensen te vinden zijn”, zei de subcommandante woensdag tegen een enthousiast publiek van travestieten, homoseksuelen, prostituees en inheemsen in het Alamedapark in Mexico-stad.

Marcos is de woordvoerder van het Zapatistische Nationale Bevrijdingsleger (EZLN), een inheemse groep die in januari 1994 in de zuidelijke deelstaat Chiapas naar de wapens greep. Sinds de tweede week van 1994 vuurden ze geen enkel schot meer af. Toen werd de toenmalige president Salinas door de publieke opinie gedwongen om een staakt-het-vuren te sluiten met de rebellen. Tot in 2001 vielen de Zapatisten op met internationale conferenties in de jungle die werden bijgewoond door de Amerikaanse regisseur Oliver Stone en de voormalige Franse first lady Danielle Mitterand.

Sinds januari van dit jaar toert Marcos door Mexico voor wat hij “de andere campagne” noemt, de tegenhanger van de campagne voor de presidentsverkiezingen op 2 juli. Zijn doel is “echt links” samen te brengen voor een vredelievende sociale strijd. Tijdens zijn zesdaags bezoek aan de hoofdstad had Marcos ook ontmoetingen met studentenorganisaties, boeren en sloppenwijkbewoners.

De bijeenkomst in het Alamedapark trok zo’n 200 toeschouwers. Máár 200 toeschouwers. Dat komt overeen met het aantal mensen dat de meeste toespraken van de Zapatisten de voorbije vier maanden trokken in andere dorpen en steden in het land. Het kleine aantal toeschouwers en de schaarse media-aandacht voor de nationale campagne staat in schril contrast met de immense menigten en de internationale aandacht die ze vroeger trokken.

“Het maakt niet uit dat het lijkt alsof er maar een paar van ons zijn. Eigenlijk zijn we met velen”, zegt Diego Martínez, een universiteitsstudent die aan de bijeenkomst deelneemt. “Marcos is een goed mens, en hij zorgt voor diegene onder ons die arm zijn”, zegt Juana García, een jonge inheemse vrouw die met een baby in haar armen twee uur naar de speechen stond te luisteren.

Maar onder andere groepen heeft Marcos wel degelijk aan steun verloren. De aanhangers van de linkse PRD en de presidentskandidaat van die partij, de voormalige burgemeester van Mexico-stad Andrés López Obrador, zijn niet mals met hun kritiek. De schrijver Guadalupe Loaeza steunt de PRD-kandidaat en zag Marcos in 2001 als een moedige, idealistische jonge leider. Maar nu noemt hij hem “oud en dik”. “Hij kan er niet tegen dat zijn roem taant, hij heeft een leidende rol nodig, en hij heeft het nodig dan mensen over hem spreken.”

De Zapatisten, die aanhangers over de hele wereld verwierven en handig gebruik maakten van het internet, riepen destijds op voor grondige democratische hervormingen in Mexico. Ze wilden onder meer de erkenning van de rechten en de cultuur van inheemse volkeren en hun recht op zelfbestuur.

Mexico telt ongeveer tien procent indianen. Naarmate de regering geleidelijk hun eisen ernstiger begon te nemen, werd de steun voor de Zapatisten minder en verdween de groep naar de achtergrond. Met president Fox kwam in 2000 voor het eerst in 71 jaar een president aan de macht die niet tot de tot dan toe regerende PRI behoorde en werden er stappen gezet naar een betere erkenning van de rechten van de inheemse bevolking. Maar sleutelaspecten van een vredesovereenkomst met een eerdere president werden niet opgenomen in de nieuwe wetgeving. Er kwam geen zelfbeschikkingsrecht voor inheemse gemeenschappen. In Chiapas, de thuisbasis van de Zapatisten en nog steeds een van de armste en meest verwaarloosde streken in Mexico, veranderde er weinig.

Marcos verliest de moed niet. Ondanks de kleine groepen toeschouwers, zegt hij dat “de andere campagne” binnen de komende jaren tot een echte revolutie zal leiden. (ADR/PD)

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift