Zimbabwaanse zwarte markt floreert in zieltogende economie

Wie de auto parkeert voor de Ascot Shopping Mall in Bulawayo, hoeft het winkelcentrum helemaal niet binnen. Buiten is immers zowat alles te krijgen bij de illegale handelaren op de zwarte markt, terwijl de winkels binnen zo goed als leeg zijn.
Enkele maanden gelden verplichtte president Robert Mugabe de handelszaken in Zimbabwe om hun prijzen fors te verlagen. Omdat de producenten en winkeliers niet willen werken met verlies, blijven de winkelrekken daardoor grotendeels leeg. Een perfect klimaat voor de snel groeiende zwarte markt, die producten koopt in de buurlanden of rechtstreeks bij de producenten in het binnenland, en ze op de straat verkoopt.

Grote verliezer in het verhaal is de consument, die al moeite had met de duizelingwekkende inflatie in Zimbabwe, en in het bijzonder de tachtig procent Zimbabwanen die zonder werk zitten. Volgens het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties hebben al vier miljoen mensen voedselhulp nodig. De politieke problemen tussen de regering en twee fracties van de oppositiebeweging Movement for Democratic Change (MDC) maken de situatie er niet eenvoudiger op.  

Rumbi*, een voormalie verpleegster en moeder van drie kinderen, is één van de Zimbabwanen die op de zwarte markt werkt om rond te komen. Elke week reist ze van Harare naar de Zuid-Afrikaanse grens om voorraden in te slaan. Ze koopt vooral huishoudolie en zeep die ze thuis verkoopt vanuit haar garage.

Zwarte wisselmarkt

Rumbi verdient goed aan haar handeltje, maar moet een deel van de opbrengsten opzij zetten voor smeergeld. Ze moet onder meer de politie betalen om niet aangehouden te worden wegens illegale handel. Met de winst ze thuis maakt, haast ze zich opnieuw naar de grens om zo snel mogelijk te wisselen in Amerikaanse dollars of Zuid-Afrikaanse rand. De hyperinflatie zorgt er immers voor dat haar Zimbabwaans geld elk uur minder waard wordt.

Ook het financieel verkeer verloopt in het zwart. Rumbi zet haar geld niet op de bank, want dan zou ze het waarschijnlijk nooit cash terug kunnen krijgen. De banken lijden aan een chronisch tekort aan cash omdat het meeste geld circuleert op de zwarte markt.

Voor veel Zimbabwanen is illegaal wisselen een full-time job geworden. Arthur* kuiert elke dag door de drukke parkeerplaats voor minibusjes aan de westelijke grens van Zimbabwe om er hun buitenlandse munten te wisselen. “Dit is veel beter dan een kantoorjob,” zegt hij terwijl hij enorme stapels Zimbabwaanse dollars telt. Hij doet het al drie jaar en verdient er zo’n twintig miljoen Zimbabwe dollars per dag mee – minder dan zes euro.

Volgens de Zimbabwaanse econoom John Robertson houdt de overheid de officiële wisselkoersen onrealistisch laag om zich van de steun van ministers en andere ambtenaren te verzekeren. Gewone Zimbabwanen hebben immers moeite om aan buitenlandse valuta te geraken aan de overheidskoers. “Maar wie een hoge positie bekleedt in de regering kan wel buitenlandse munten krijgen en gaat ermee winkelen in Maleisië of China”, zegt Robertson.

Voor gewone Zimbabwanen zijn Maleisië en China verre dromen - en dat geldt ook steeds vaker voor gewoon winkelen.

*De namen zijn veranderd om de veiligheid van de betrokkenen te beschermen.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift