Dossier: 
Opnieuw ernstige rellen in vluchtelingenkamp Moria

900 Koerden ontvluchten vluchtelingenkamp op Lesbos na geweld

(c) Toon Lambrechts

 

Vorige week vrijdag kwam het opnieuw tot rellen in het overbevolkte vluchtelingenkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos. Verschillende tientallen mensen raakten gewond, en een groep van zo’n 900 Koerden verliet het kamp na de gevechten uit angst voor nieuw geweld. Hoe het verder moet is onduidelijk.

‘Ik zat een sigaret te roken toen vijf, zes mannen me aanspraken en zeiden me te stoppen met roken, want het was ramadan’, vertelt Mohammed, een Koerd uit Afrin. ‘Toen ik hen zei dat ik niet vastte, maakten ze me uit voor ongelovige. De ruzie liep uit de hand, en we raakten slaags. Op een bepaald moment kreeg ik een trap tegen mijn hoofd en verloor het bewustzijn. Het volgende wat ik me herinner, is dat ik wakker werd in het ziekenhuis.’

Pas als Mohammed wat later terug bij bewustzijn is, krijgt hij het hele verhaal te horen van wat er die vrijdag gebeurde. ‘De sfeer was al erg gespannen de dagen voor de rellen. Veel Koerden vasten niet, en dat was niet naar de zin van een aantal andere mensen in Moria. Op vrijdag is het dan tot een groot gevecht gekomen, een tweehonderdtal mannen heeft al de Koerden die niet deelnamen aan de ramadan aangevallen met messen en ijzeren staven.’

Wanneer vrijdagavond het stof is gaan liggen, blijken er tientallen gewonden te zijn, waaronder enkele ernstig. Zo’n 150 Koerden verlaten het kamp uit angst dat het geweld weer zal opflakkeren. De grote exodus begint echter zaterdag, wanneer nog eens honderden vluchtelingen, hoofdzakelijk Syrische Koerden uit Afrin, Moria verlaten en naar Mythilini, de hoofdstad van Lesbos, afzakken. In een lange stoet trekken honderden mensen, veelal families met kinderen, weg van het kamp. Uiteindelijk kunnen de overheden weinig andere oplossingen aanreiken dan hen door te sturen naar de kleine ngo’s Pikpa en House for Humanity.

Ook Mohammed is met zijn zwangere vrouw en zijn dochter in Pikpa Camp terecht gekomen, een opvangplek gerund door vrijwilligers. ‘Nadat ik uit het ziekenhuis mocht ben ik met met mijn familie naar Pikpa Camp gegaan. De situatie is beter hier, veiliger. Naar Moria keer ik niet meer terug,’ zegt hij beslist.

Als de oorlogen van de wereld samenkomen op een klein eiland

‘De mensen zijn in shock hier,’ vertelt Carmen Dupont, een Belgische vrijwilligster die al enkele jaren werkt in Pikpa Camp. ‘Er komen hier mensen toe met allerlei verwondingen, mensen die serieuze klappen hebben gekregen, of steekwonden. Het is akelig om te zien.’

(c) Toon Lambrechts

 

Wat er heel precies gebeurd is, blijft onduidelijk, aldus Carmen. ‘Er gaan erg veel geruchten de ronde, maar het lijkt erop dat er een groep Arabieren de Koerden in Moria aangevallen hebben. De 350 vluchtelingen die hier opgevangen worden zijn op een paar uitzonderingen na allemaal Koerden uit Afrin, op de vlucht voor de Turkse invasie.’

‘Moria is een microkosmos waar vluchtelingen van allerlei verschillende nationaliteiten en achtergronden opeen gepropt komen te zitten. Dat moet fout gaan op een gegeven moment.’

‘Wat vaak vergeten wordt, is dat er hier op Lesbos mensen uit een hele reeks oorlogen samen gezet worden, vertelt Carmen. ‘Mensen ontvluchten alle kanten van een conflict. Moria is een microkosmos waar de oorlogen van heel de wereld samenkomen en vluchtelingen van allerlei verschillende nationaliteiten en achtergronden opeen gepropt komen te zitten. Dat moet fout gaan op een gegeven moment.’

Het maakt het des te erger dat mensen die het geweld van al die brandhaarden ontvluchten op een plek zoals Moria terecht komen, vaak voor erg lange tijd. ‘Vele vluchtelingen die de laatste maanden op Lesbos zijn aangekomen, vluchtten rechtstreeks voor het oorlogsgeweld in Afrin. Je ziet hier mensen met verwondingen uit de oorlog, mannen, maar ook vrouwen en kinderen.’

De tijdbom tikt steeds luider

Pikpa Camp was zich samen met enkele andere groepen aan het voorbereiden op mogelijke problemen. Want dat Moria Camp een tikkende tijdbom is, dat weet iedereen, aldus Carmen.

‘We vrezen al lang voor een escalatie. Gevechten en spanningen zijn de orde van de dag in Moria. Niet verwonderlijk, er zitten nu 8000 vluchtelingen, letterlijk bijeen gepropt op een plek die bedoeld is voor 2500 mensen. De frustraties over de eindeloos aanslepende asielprocedures nemen als maar toe, en de levensomstandigheden blijven achteruit gaan. Wachten op eten betekent uren in de rij staan, en de stank is er niet te harden in het overbevolkte kamp.’

Hoe het nu verder moet, is niet duidelijk. ‘Deze mensen kunnen niet terug naar Moria. Maar de autoriteiten hebben geen alternatief. Nog altijd mogen mensen in hun procedure niet doorreizen naar het vasteland. Al zit ook daar alle opvangcapaciteit vol.’

Momenteel wordt er overlegd tussen de regering in Athene en de lokale overheden om een oplossing te vinden. Tegelijk benadrukte Fabrice Leggeri, het hoofd van het Europese grensbewakingsagenstschap Frontex, tijdens de onderhandelingen met Athene vorige week nogmaals het belang van de deal tussen de EU en Turkije. Een opheffing van het beleid dat de vluchtelingen op de eilanden vasthoudt, zit er dus niet in.

De lokale overheden en een groot deel van de bevolking is vierkant tegen nieuwe opvangplaatsen. Het ziet er dus niet naar uit dat de situatie snel zal verbeteren, ondanks het feit dat de tijdbom steeds luider tikt.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur