Mugabe-regime laat aanhangers oppositie liever verhongeren

Aanhangers van de ZANU-PF, de partij van president Mugabe, hebben voedselhulp achtergehouden voor aanhangers van de oppositie. Dat zegt een rapport van de Zimbabwe Human Rights Commission (ZHRC). 

  • © Ruth Govaerts/MO* Het regime van Mugabe sluit de ogen voor de honger in Zimbabwe © Ruth Govaerts/MO*
  • Hedman (CC0) Leden van de ZANU-PF jeugdbeweging Hedman (CC0)
  • Mass Communication Specialist 2nd Class Jesse B. Awalt (CC0) Robert Mugabe Mass Communication Specialist 2nd Class Jesse B. Awalt (CC0)

In een onderzoek dat gevoerd werd tussen mei en augustus 2016 vond de ZHRC dat in bepaalde streken van Zimbabwe aanhangers van de oppositie geen toegang hadden tot het voedselhulpprogramma van de regering.

‘Aanhangers van de oppositie kregen te horen dat ze “nooit voedselhulp zouden krijgen.’

Op een persconferentie van de ZHRC, lichtte voorzitter Elasto Mugwadi de bevindingen toe.

Jongeren van de ZANU-PF zouden onrechtmatig de voedselbedeling naar zich hebben toegetrokken, en aanhangers van de oppositie kregen te horen dat ze ‘nooit voedselhulp zouden krijgen’.

‘Vooraanstaande leden van de partij waren de voornaamste daders in overtredingen gelinkt aan de voedseldistributie en andere vormen van hulp’, aldus de ZHRC. Het zou hier niet gaan over hulp van internationale organisaties, maar over hulp van de regering zelf.

Hedman (CC0)

Leden van de ZANU-PF jeugdbeweging

Historische precedenten

Het ‘politiseren van noodhulp en hongersnood’ is geen volledig nieuw gegeven. President Mugabe heeft al vaker gelijkaardige aantijgingen als onzin afgedaan. Hoewel onafhankelijk, staat de rol van het ZHRC in de Zimbabwaanse grondwet ingeschreven. Hierdoor wordt het moeilijker voor Mugabe of de ZANU-PF om de beschuldigingen naast zich neer te leggen.

 “Er is een precedent om politieke doelstellingen te verwezenlijken op kap van de verhongerende bevolking”

Ook in andere landen is er een precedent om politieke doelstellingen te verwezenlijken op kap van de verhongerende bevolking. Zo werd de Ethiopische president Mengistu er van beschuldigd de hongersnood van 1984-85 te gebruiken om bepaalde politieke acties te forceren.

‘Noodhulp als drukkingsmiddel is in de humanitaire geschiedenis al vrij vaak gebeurd’, aldus Bruno Decordier, verbonden aan de Conflict Research Group van de UGent. Hij heeft net een nieuw boek over noodhulp geschreven en volgens hem is het aanwenden van noodhulp voor politieke doeleinden een vaak gebruikte tactiek.

‘Rebellengroepen over de hele wereld maken gebruik van noodhulp als politiek drukkingsmiddel. Zowel om hun eigen gelederen te voederen als om uit te delen onder de bevolking, in ruil voor publieke steun. Dit gebeurde in het begin van de jaren ‘90 erg vaak in Somalië. Islamitische Staat zou dit ook doen met hulpgoederen die nog in de regio overblijven.’

Mass Communication Specialist 2nd Class Jesse B. Awalt (CC0)

Robert Mugabe

Ruimte voor kritiek

Noodhulp wordt ook erg vaak door rebellengroepen naar een specifieke regio gestuurd waar deze het meeste aanhang heeft, om zo de steunbasis te verstevigen. Of regeringen zich hier aan schuldig maken is vaak moeilijker om te zeggen.

‘Of regeringen zich hier aan schuldig maken is vaak moeilijker om te zeggen.’

‘Tijdens de voedselcrisis in Noord-Korea van 1995-99 waren er sterke vermoedens dat het regime de noodhulp manipuleerde om bepaalde gebieden te benadelen. Dit leidde er toe dat NGO’s hun activiteiten in het land stopzetten. Maar Noord-Korea heeft natuurlijk een uitzonderlijke humanitaire context, vanwege de aard van het regime.’

Bij Zimbabwe is het volgens De Cordier niet makkelijk te zeggen in hoeverre de beschuldigingen terecht zijn. Het regime, en dan vooral Mugabe zelf, ligt al erg lang onder vuur in de internationale gemeenschap en media vanwege het autoritaire beleid. ‘Het is soms moeilijk feiten van stemmingmakerij tegen een bewind te onderscheiden. Maar het feit dat de kritiek van een grondwettelijke organisatie komt geeft echter wel aan dat er binnen dit regime meer ruimte voor kritiek mogelijk is.’

Ergste droogte in 35 jaar

In februari riep Mugabe de ramptoestand uit in het land vanwege de aanhoudende droogte. Door het klimatologisch verschijnsel El Niño is de regen in het seizoen 2015-2016 te laat gevallen. Dit heeft volgens de VN geleid tot de ergste droogte in 35 jaar in zuidelijk Afrika.

Dit in combinatie met een slechte oogst in 2014-2015 heeft er toe geleid dat op dit moment zo’n 2.8 miljoen Zimbabwanen, een vijfde van de bevolking, voedselhulp nodig heeft. 

De Zimbabwaanse regering heeft nog niet op het rapport gereageerd.

Van de Nood een Deugd maken. Hoe Humanitaire Hulp werkt. van Bruno De Cordier verschijnt bij Lannoo Academia.
 

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift